Hipotiroidi
Tiroid bezinin vücudun gereksinim duyduğu miktarda hormon üretememesidir. Halsizlik, üşüme, kabızlık ve kilo artışıyla ilişkili olabilir.
İç Hastalıkları ve Tiroid Sağlığı
Tiroid Hastalıklarının Tanı, Tedavi ve Düzenli Takibi
Tiroid bezi; metabolizma, vücut ısısı, kalp hızı, sindirim sistemi, kaslar ve zihinsel işlevler üzerinde etkili hormonlar üretir. Tiroid hormonlarının az veya fazla üretilmesi farklı sistemleri etkileyen belirtilere yol açabilir. Uzm. Dr. Derya Güneş, hipotiroidi, hipertiroidi, Hashimoto, Graves, guatr ve tiroid nodüllerini sağlık öyküsü, fizik muayene, hormon testleri ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirir.
- TSH, serbest T4 ve T3 değerlendirmesi
- Hashimoto ve Graves takibi
- Guatr ve tiroid nodülü değerlendirmesi
- Kişiye özel ilaç ve kontrol planı
Uzmanlık alanı
İç Hastalıkları ve Dahiliye
Hekim
Uzm. Dr. Derya Güneş
Yaklaşım
Kişiye özel hormon ve nodül takibi
Konum
Bornova, İzmir
Tiroid bezi ve hormon sistemi
Tiroid Bezi Ne İşe Yarar?
Tiroid, boynun ön bölümünde bulunan kelebek biçiminde bir endokrin bezdir. Temel olarak tiroksin olarak adlandırılan T4 ve triiyodotironin olarak adlandırılan T3 hormonlarını üretir.
Bu hormonlar vücudun enerjiyi kullanma hızını, kalp atımını, vücut ısısını, bağırsak hareketlerini, kasları ve sinir sistemini etkiler.
Tiroid hormonlarının üretimi beyindeki hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu tarafından düzenlenir. TSH, T4 ve T3 arasındaki geri bildirim sistemi tiroid testlerinin yorumlanmasında temel öneme sahiptir.
Tiroid hastalığı belirtileri başka sorunlarla karışabilir
Halsizlik, kilo değişimi, saç dökülmesi, çarpıntı ve unutkanlık yalnızca tiroid hastalıklarında görülmez. Tanı belirtilerle birlikte laboratuvar ve gerekli görüntüleme sonuçlarına dayanmalıdır.
Sık değerlendirilen tiroid sorunları
Tiroid Hastalıkları Nelerdir?
Tiroid hastalıkları hormon üretim bozuklukları, otoimmün hastalıklar ve bezin yapısal değişiklikleri şeklinde görülebilir.
Hipertiroidi
Tiroid hormonlarının gereğinden fazla üretilmesidir. Çarpıntı, terleme, titreme, kilo kaybı ve huzursuzluk görülebilir.
Hashimoto Hastalığı
Bağışıklık sisteminin tiroid dokusunu etkilediği otoimmün bir hastalıktır ve zaman içinde hipotiroidiye yol açabilir.
Graves Hastalığı
Tiroid bezini aşırı hormon üretmeye yönlendiren otoimmün bir hastalıktır. Bazı hastalarda göz bulguları eşlik edebilir.
Guatr
Tiroid bezinin büyümesini ifade eder. Hormon düzeyleri düşük, yüksek veya normal olabilir.
Tiroid Nodülü
Tiroid dokusunda gelişen sınırlı büyümelerdir. Nodüllerin çoğu iyi huyludur ancak ultrasonla değerlendirilmelidir.
Tiroidit
Tiroid bezinin inflamasyonudur. Geçici hipertiroidi, ardından hipotiroidi veya boyun ağrısıyla seyredebilir.
Subklinik Tiroid Bozuklukları
TSH değişmişken serbest tiroid hormonlarının referans aralığında olduğu durumlardır. Tedavi kararı kişiye göre verilir.
Tiroid Kanseri Şüphesi
Şüpheli ultrason özellikleri veya biyopsi sonucu bulunan hastalarda endokrinoloji ve cerrahi değerlendirme planlanabilir.
Tiroid hormon dengesizliğinin belirtileri
Hangi Şikâyetlerde Tiroid Değerlendirmesi Yapılmalıdır?
✓
Halsizlik ve enerji azalması
Hipotiroidide görülebilir ancak anemi, uyku ve
farklı hastalıklar da araştırılmalıdır.
✓
Kilo değişimi
Açıklanamayan kilo artışı veya kaybında tiroid
hormonları değerlendirilebilir.
✓
Çarpıntı ve hızlı nabız
Hipertiroidiyle ilişkili olabilir; kalp ritmi
açısından ayrıca değerlendirme gerekebilir.
✓
Üşüme veya sıcak basması
Tiroid hormon düzeylerinin değişmesi ısı
toleransını etkileyebilir.
✓
Kabızlık veya sık dışkılama
Hormon düzeyleri bağırsak hareketlerini
yavaşlatabilir veya hızlandırabilir.
✓
Saç ve cilt değişiklikleri
Saç dökülmesi, cilt kuruluğu veya terleme artışı
görülebilir ancak tek başına tanı koydurmaz.
✓
Adet düzensizliği
Tiroid bozuklukları adet düzenini ve üreme
sağlığını etkileyebilir.
✓
Boyunda şişlik veya kitle
Guatr veya tiroid nodülü açısından muayene ve
ultrason gerekebilir.
✓
Titreme ve kas güçsüzlüğü
Hipertiroidide görülebilir; nörolojik ve metabolik
nedenler de dikkate alınmalıdır.
✓
Unutkanlık ve duygu durumu değişikliği
Tiroid hastalıkları zihinsel hız ve ruh hâlini
etkileyebilir.
Adım adım tiroid değerlendirmesi
Tiroid Hastalıklarının Tanısı Nasıl Konur?
Tanı süreci hormon testleri, klinik belirtiler ve tiroid bezinin yapısal değerlendirmesinin birlikte yorumlanmasına dayanır.
Sağlık ve aile öyküsünün alınması
Belirtiler, gebelik, kullanılan ilaçlar, geçirilmiş tiroid tedavileri ve aile öyküsü değerlendirilir.
Boyun ve sistem muayenesi
Tiroid büyüklüğü, nodül, nabız, titreme, göz, cilt ve ödem bulguları incelenir.
Tiroid hormon testleri
İlk aşamada çoğunlukla TSH değerlendirilir; gerekli durumda serbest T4 ve T3 ölçülür.
Tiroid antikorları
Otoimmün hastalık şüphesinde anti-TPO, anti-tiroglobulin veya TSH reseptör antikorları değerlendirilebilir.
Ultrason ve ileri incelemeler
Guatr veya nodül varsa ultrason; seçilmiş hastalarda sintigrafi ya da biyopsi planlanabilir.
Tedavi ve takip planı
Tanıya, belirtilere, yaşa, gebelik durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre plan oluşturulur.
Tiroid laboratuvar testleri
TSH, T4, T3 ve Tiroid Antikorları Ne Anlama Gelir?
TSH
Hipofiz bezinden salgılanır ve tiroid hormon üretimini düzenler. Yüksekliği çoğunlukla hipotiroidi, düşüklüğü ise hipertiroidi yönünde değerlendirilir.
Serbest T4
Kandaki biyolojik olarak kullanılabilir tiroksin düzeyi hakkında bilgi verir ve TSH ile birlikte yorumlanır.
T3
Özellikle hipertiroidi şüphesinde yardımcı olabilir. Hipotiroidi değerlendirmesinde her hastada gerekli değildir.
Anti-TPO
Hashimoto başta olmak üzere otoimmün tiroid hastalıklarında pozitif bulunabilir.
Anti-Tiroglobulin
Otoimmün tiroid hastalıklarında değerlendirilebilen antikorlardan biridir.
TSH Reseptör Antikoru
Graves hastalığının tanı ve belirli klinik değerlendirmelerinde kullanılabilir.
Tiroid testleri belirtiler, gebelik ve kullanılan ürünlerden etkilenebilir.
Biotin içeren saç-tırnak vitaminleri bazı tiroid testlerinde yanıltıcı sonuçlara neden olabilir. Kullanılan ilaçlar ve takviyeler test öncesinde hekimle paylaşılmalıdır; reçeteli ilaçlar kendi kararıyla kesilmemelidir.
Tiroid hormonlarının yetersizliği
Hipotiroidi Nasıl Değerlendirilir ve Tedavi Edilir?
Hipotiroidi, tiroid bezinin vücudun gereksinim duyduğu miktarda hormon üretememesi durumudur. Hashimoto hastalığı sık nedenlerden biridir.
Halsizlik, üşüme, kilo artışı, kabızlık, cilt kuruluğu, saç dökülmesi, adet düzensizliği ve konsantrasyon güçlüğü görülebilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişir.
Tedavi gereken hastalarda genellikle levotiroksin kullanılır. Doz; yaş, kilo, kalp hastalığı, gebelik durumu ve laboratuvar sonuçlarına göre belirlenir.
Tiroid hormonlarının fazlalığı
Hipertiroidi Nasıl Değerlendirilir ve Tedavi Edilir?
Hipertiroidi, tiroid bezinin gereğinden fazla hormon üretmesidir. Graves hastalığı, toksik nodül ve toksik multinodüler guatr nedenler arasında bulunabilir.
Çarpıntı, kilo kaybı, terleme, sıcak tahammülsüzlüğü, el titremesi, huzursuzluk, uykusuzluk ve sık dışkılama görülebilir.
Tedavi seçeneği hastalığın nedenine göre antitiroid ilaç, radyoaktif iyot veya cerrahi olabilir. Kalp hızı ve belirtiler için ek tedaviler gerekebilir.
Antitiroid ilaç kullanırken ateş ve şiddetli boğaz ağrısını geciktirmeden bildirin.
Bazı antitiroid ilaçlar nadiren beyaz kan hücrelerinde ciddi azalmaya neden olabilir. Ateş, şiddetli boğaz ağrısı veya ağız yaraları gelişirse ilacı reçeteleyen hekimin önerdiği acil değerlendirme planı uygulanmalıdır.
Tiroid bezinin yapısal değerlendirmesi
Tiroid Nodülleri Nasıl Değerlendirilir?
Tiroid nodülü, tiroid dokusunda gelişen sınırlı bir büyümedir. Nodüllerin büyük bölümü iyi huyludur ve çoğu herhangi bir belirti oluşturmaz.
Değerlendirmede TSH sonucu, nodülün ultrason özellikleri, büyüklüğü, boyun lenf bezleri, büyüme durumu ve kişisel riskler birlikte incelenir.
Her tiroid nodülüne biyopsi yapılmaz. İnce iğne aspirasyon biyopsisi kararı ultrason risk özellikleri ve nodül büyüklüğüne göre verilir.
Gebelik öncesi ve gebelikte tiroid takibi
Gebelikte Tiroid Hastalıkları Neden Önemlidir?
Gebelik sırasında tiroid hormon gereksinimi ve laboratuvar değerlendirme sınırları değişebilir. Hipotiroidi veya hipertiroidinin uygun biçimde yönetilmesi anne ve bebeğin sağlığı açısından önemlidir.
Tiroid ilacı kullanan kişiler gebelik planını ve pozitif gebelik testini takip eden hekimleriyle erken dönemde paylaşmalıdır.
Gebelikte ilaç seçimi ve dozu kişiye özel olarak düzenlenir. Tiroid ilaçları hekim önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
Hastalığın nedenine göre tedavi
Tiroid Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi tiroid bezinin az mı, fazla mı çalıştığına; nodül veya guatr bulunup bulunmadığına ve hastanın risklerine göre belirlenir.
Tiroid Hormonu Tedavisi
Hipotiroidide eksik hormonun yerine konması amacıyla levotiroksin tedavisi planlanabilir.
Antitiroid İlaçlar
Hipertiroidide hormon üretimini azaltmak amacıyla uygun hastalarda antitiroid ilaçlar kullanılabilir.
Belirti Kontrolü
Çarpıntı ve titreme gibi belirtiler için kişinin sağlık durumuna uygun ek tedaviler planlanabilir.
Radyoaktif İyot
Bazı hipertiroidi türlerinde endokrinoloji ve nükleer tıp değerlendirmesiyle kullanılabilir.
Cerrahi Tedavi
Büyük guatr, bası bulguları, şüpheli nodül veya belirli hipertiroidi durumlarında cerrahi gündeme gelebilir.
Ultrasonla İzlem
Biyopsi gerektirmeyen veya iyi huylu bulunan nodüller uygun aralıklarla takip edilebilir.
Tiroid ilacının doğru kullanımı
Tiroid İlacı Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Levotiroksinin emilimi yemeklerden, kahveden, demir, kalsiyum ve bazı mide ilaçlarından etkilenebilir. Kullanım şekli hekimin önerisine göre sabit tutulmalıdır.
İlacın markası, dozu veya kullanım zamanı değiştiğinde kontrol gereksinimi doğabilir. Doz yalnızca belirtilere bakılarak değiştirilmemelidir.
Fazla doz çarpıntı, ritim bozukluğu ve kemik kaybı; yetersiz doz ise hipotiroidi belirtilerinin devamına neden olabilir.
İyot ve “tiroid destek” ürünlerini kontrolsüz kullanmayın.
Fazla iyot bazı tiroid hastalıklarını kötüleştirebilir. Bitkisel ürünler ve hormon içerdiği belirtilmeyen takviyeler de testleri ve tedaviyi etkileyebilir.
Acil değerlendirme gerektiren belirtiler
Tiroid Hastalıklarında Hangi Belirtiler Acildir?
Şiddetli çarpıntı, bilinç değişikliği veya nefes alma güçlüğünde randevu beklemeyin.
Çok hızlı veya düzensiz kalp atımı, göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, yüksek ateşle birlikte belirgin huzursuzluk, bilinç bulanıklığı, bayılma, aşırı uyku hâli, vücut ısısında belirgin düşme ya da boyunda hızla büyüyen şişlik acil değerlendirme gerektirebilir. Acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Tiroid Hastalıkları Hakkında Merak Edilenler
Tiroid hastalıkları nelerdir?
Hipotiroidi, hipertiroidi, Hashimoto, Graves, tiroidit, guatr, tiroid nodülleri ve tiroid kanserleri başlıca tiroid hastalıklarıdır.
TSH yüksekliği ne anlama gelir?
TSH yüksekliği çoğunlukla tiroid bezinin yetersiz çalışması yönünde değerlendirilir. Serbest T4, belirtiler, ilaçlar ve gebelik durumu birlikte incelenmelidir.
TSH düşüklüğü ne anlama gelir?
TSH düşüklüğü hipertiroidi, fazla tiroid ilacı, gebelik veya farklı klinik durumlarla ilişkili olabilir. Serbest T4 ve T3 ile birlikte değerlendirilmelidir.
Hashimoto hastalığı nedir?
Hashimoto, bağışıklık sisteminin tiroid dokusunu etkilediği otoimmün bir hastalıktır. Zaman içinde hipotiroidiye neden olabilir.
Tiroid nodülü kanser midir?
Tiroid nodüllerinin büyük bölümü iyi huyludur. Kanser riskini değerlendirmek için ultrason özellikleri ve gerektiğinde biyopsi kullanılır.
Her tiroid nodülüne biyopsi yapılır mı?
Hayır. Biyopsi kararı nodülün büyüklüğüne, ultrason özelliklerine, büyümesine ve kişisel risk faktörlerine göre verilir.
Tiroid hastalığı kilo aldırır mı?
Hipotiroidi kilo artışına katkıda bulunabilir; ancak belirgin kilo artışının beslenme, hareket, uyku ve diğer hormonal nedenleri de değerlendirilmelidir.
Tiroid ilacı ömür boyu mu kullanılır?
Hastalığın nedenine göre değişir. Kalıcı hipotiroidide uzun süreli tedavi gerekebilir; geçici tiroiditlerde gereksinim farklı olabilir.
Tiroid ilacı aç karnına mı alınır?
Levotiroksin genellikle emilimi tutarlı olacak şekilde aç karnına veya hekim tarafından belirlenen sabit bir düzende kullanılır.
Tiroid ultrasonu ne zaman gerekir?
Boyunda büyüme, nodül, muayene bulgusu veya yapısal tiroid hastalığı şüphesinde ultrason planlanabilir. Her hormon bozukluğunda zorunlu değildir.
Gebelikte tiroid ilacı bırakılır mı?
Hayır. Tiroid ilacı hekim önerisi olmadan bırakılmamalıdır. Gebelikte doz ve takip aralığı yeniden düzenlenebilir.
Tiroid hastalıkları için hangi bölüme gidilir?
Yetişkinlerde tiroid hormon bozukluklarının ve eşlik eden dahili sorunların ilk değerlendirmesi İç Hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir. Gereken hastalar endokrinoloji, nükleer tıp veya cerrahiye yönlendirilir.
Tiroid sonuçlarınızı yalnızca tek bir TSH değerine göre değil, belirtileriniz ve toplam sağlık durumunuzla birlikte değerlendirin
İzmir Bornova’da hipotiroidi, hipertiroidi, Hashimoto, Graves, guatr ve tiroid nodüllerinin kişiye özel değerlendirilmesi ve düzenli takibi için Uzm. Dr. Derya Güneş ile iletişime geçebilirsiniz.
