Genetik Yatkınlık
İştah, tokluk, yağ depolama ve enerji harcamasıyla ilişkili genetik özellikler kilo gelişimini etkileyebilir.
İç Hastalıkları ve Bütüncül Kilo Yönetimi
Obezite Takibi ve Tedavisi ile Sağlığınızı Bütüncül Olarak Yönetin
Obezite yalnızca vücut ağırlığındaki artış olarak değerlendirilmemelidir. Kan şekeri, tansiyon, kolesterol, karaciğer yağlanması, uyku, hormonlar, kas kütlesi ve yaşam alışkanlıkları kilo yönetimini doğrudan etkileyebilir. Uzm. Dr. Derya Güneş, kilo verme sürecini geçici diyetler yerine kişinin sağlık durumuna, metabolik risklerine ve yaşam koşullarına göre planlanan uzun dönemli bir tedavi süreci olarak ele alır.
- Metabolik risk değerlendirmesi
- Kişiye özel kilo yönetimi planı
- Yaşam tarzı ve medikal tedavi takibi
- Kilo koruma ve uzun dönem kontrol
Uzmanlık alanı
İç Hastalıkları ve Dahiliye
Hekim
Uzm. Dr. Derya Güneş
Tedavi yaklaşımı
Kişiye özel ve uzun dönemli kilo yönetimi
Konum
Bornova, İzmir
Kronik ve çok faktörlü bir sağlık sorunu
Obezite Nedir?
Obezite, vücutta sağlığı olumsuz etkileyebilecek düzeyde yağ dokusu artışıyla ilişkili kronik bir hastalıktır. Gelişiminde genetik yatkınlık, iştah ve enerji düzenleme mekanizmaları, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite, uyku, stres, kullanılan ilaçlar ve çevresel koşullar rol oynayabilir.
Beden kitle indeksi, vücut ağırlığının boyun karesine bölünmesiyle hesaplanan pratik bir tarama ölçümüdür. Ancak vücuttaki yağ dağılımını, kas kütlesini veya obeziteye bağlı organ etkilenmesini tek başına göstermez.
Bu nedenle değerlendirmede beden kitle indeksinin yanında bel çevresi, tansiyon, kan şekeri, kolesterol, karaciğer fonksiyonları, uyku düzeni ve kişinin fiziksel kapasitesi gibi farklı göstergeler de ele alınır.
Obezite yalnızca irade eksikliği değildir
Kilo kontrolü; iştah hormonları, genetik yapı, uyku, stres, ilaçlar, hastalıklar ve yaşam çevresinden etkilenir. Tedavinin suçlayıcı değil, bilimsel, sürdürülebilir ve kişiselleştirilmiş biçimde planlanması gerekir.
Kilo artışını etkileyen faktörler
Obezite Neden Gelişir?
Kilo artışı çoğunlukla tek bir nedene bağlı değildir. Tedavi planı oluşturulurken kilo vermeyi veya verilen kiloyu korumayı zorlaştıran faktörler birlikte değerlendirilir.
Beslenme Alışkanlıkları
Enerji yoğun, işlenmiş gıdalar, düzensiz öğünler ve şekerli içecekler kilo artışına katkıda bulunabilir.
Fiziksel Hareketsizlik
Günlük hareketin azalması ve uzun süre oturma enerji harcamasını ve metabolik sağlığı etkileyebilir.
Uyku Bozuklukları
Yetersiz uyku, düzensiz uyku saatleri ve uyku apnesi iştah ve enerji düzenleme mekanizmalarını bozabilir.
Stres ve Duygusal Yeme
Uzun süreli stres, duygusal yeme atakları ve yeme davranışı sorunları kilo yönetimini zorlaştırabilir.
Hormonal ve Metabolik Sorunlar
Tiroid hastalıkları, insülin direnci, diyabet ve bazı hormonal bozukluklar kilo sürecini etkileyebilir.
Kullanılan İlaçlar
Bazı psikiyatrik ilaçlar, kortizon içeren tedaviler ve farklı ilaç grupları kilo artışına katkıda bulunabilir.
Menopoz ve Yaş Değişiklikleri
Yaşla birlikte kas kütlesi, hormonlar, hareket düzeyi ve yağ dağılımında değişiklikler oluşabilir.
Sık ve Kontrolsüz Diyetler
Çok kısıtlayıcı ve sürdürülemeyen programlar kas kaybı, yeme atakları ve tekrar kilo alımıyla sonuçlanabilir.
Obeziteyle ilişkili sağlık durumları
Obezite Hangi Hastalıkların Riskini Artırabilir?
Obezitenin sağlık üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişir. Değerlendirmede mevcut hastalıklar ve henüz belirti vermeyen metabolik riskler birlikte incelenir.
✓
Tip 2 diyabet ve insülin direnci
Kan şekeri düzeninin bozulması ve diyabet riskinin
artması.
✓
Hipertansiyon
Tansiyon yüksekliği ve kalp-damar yükünün artması.
✓
Kolesterol ve trigliserid yüksekliği
Kan yağlarının bozulması ve damar riskinin artması.
✓
Karaciğer yağlanması
Karaciğerde yağ birikimi ve ilerleyen karaciğer
hasarı riski.
✓
Uyku apnesi
Uykuda solunum durmaları, horlama ve gündüz
uykululuğu.
✓
Eklem sorunları
Diz, kalça ve bel bölgesindeki mekanik yükün artması.
✓
Polikistik over sendromu
Adet düzensizliği, tüylenme ve doğurganlık
sorunlarıyla ilişki.
✓
Kalp-damar hastalıkları
Kalp krizi, inme ve damar hastalığı riskinde artış.
Adım adım kilo yönetimi
Obezite Muayenesi Nasıl Yapılır?
İlk değerlendirmede kişinin kilo öyküsü, metabolik sağlığı, günlük yaşamı ve tedavi beklentileri birlikte ele alınır.
Kilo geçmişinin değerlendirilmesi
Kilo artışının başlangıcı, önceki kilo verme girişimleri ve verilen kiloların tekrar alınıp alınmadığı incelenir.
Beslenme ve yeme davranışının incelenmesi
Öğün düzeni, açlık-tokluk durumu, atıştırma, gece yeme ve duygusal yeme davranışları değerlendirilir.
Fiziksel ölçümler
Kilo, boy, beden kitle indeksi, bel çevresi, tansiyon ve gerekli diğer ölçümler yapılır.
Metabolik hastalıkların araştırılması
Diyabet, insülin direnci, tiroid bozukluğu, hipertansiyon, kolesterol ve yağlı karaciğer riski değerlendirilir.
Tedavi seçeneklerinin belirlenmesi
Yaşam tarzı, davranış değişikliği, medikal tedavi ve gerekli ileri tedaviler kişinin durumuna göre ele alınır.
Düzenli takip ve kilo koruma
Kilo değişimi, kas kaybı, yan etkiler, kan sonuçları ve tedavi hedefleri düzenli kontrollerle değerlendirilir.
Metabolik ve hormonal incelemeler
Obezite Takibinde Hangi Tetkikler İstenebilir?
Her hastada aynı tetkiklerin yapılması gerekmez. İncelemeler kişinin yaşı, sağlık geçmişi, belirtileri, kullanılan ilaçları ve mevcut riskleri doğrultusunda planlanır.
Kan şekeri ve HbA1c diyabet riskini; kolesterol ve trigliserid değerleri kalp-damar riskini; karaciğer testleri ise yağlı karaciğerle ilişkili değişiklikleri değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Tiroid fonksiyonları, böbrek değerleri, bazı vitamin düzeyleri ve klinik gereksinime göre hormonal incelemeler de planlanabilir.
Kişiselleştirilmiş ve uzun dönemli yaklaşım
Obezite Nasıl Tedavi Edilir?
Obezite tedavisi tek bir diyet listesinden oluşmaz. Beslenme, fiziksel aktivite, uyku, davranış değişikliği, medikal tedavi ve kilo koruma planı birlikte ele alınır.
Yaşam Tarzı ve Davranış Değişikliği
Tedavi kişinin günlük yaşamına uyarlanmalı ve uzun dönemde sürdürülebilir olmalıdır.
- Kişiye uygun enerji ve öğün düzeni
- Protein, lif ve besin kalitesinin düzenlenmesi
- Şekerli içeceklerin ve işlenmiş gıdaların azaltılması
- Açlık ve tokluk farkındalığının geliştirilmesi
- Kişiye uygun fiziksel aktivite planı
- Kas kütlesini koruyucu egzersizler
- Uyku düzeninin iyileştirilmesi
- Stres ve duygusal yeme yönetimi
Medikal Obezite Tedavisi
Yaşam tarzı düzenlemelerinin tek başına yeterli olmadığı uygun hastalarda obezite tedavisinde kullanılan reçeteli ilaçlar değerlendirilebilir.
- Kişisel risk ve yarar değerlendirmesi
- Mevcut hastalıklara uygun ilaç seçimi
- İştah ve tokluk mekanizmalarını hedefleyen tedaviler
- Dozun kontrollü ve kademeli düzenlenmesi
- Yan etkilerin düzenli izlenmesi
- Kas kaybı ve beslenme yetersizliğinin önlenmesi
- Kan şekeri ve tansiyon ilaçlarının gözden geçirilmesi
- Uzun dönem kilo koruma planı
Obezite ilaçları doktor değerlendirmesi olmadan kullanılmamalıdır.
İnternetten veya kontrolsüz kaynaklardan temin edilen kilo verme ürünleri yanlış doz, sahte ürün, ilaç etkileşimi ve ciddi yan etki riski taşıyabilir. Tedavi; kişinin hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve kontrendikasyonları değerlendirilerek planlanmalıdır.
Reçeteli kilo yönetimi ilaçları
Kilo Verme İğneleri Herkes İçin Uygun mudur?
İştah, tokluk ve metabolik mekanizmalar üzerinde etkili olan bazı enjeksiyon tedavileri obezite yönetiminde kullanılabilir. Ancak bu tedaviler kozmetik veya kontrolsüz hızlı kilo verme uygulamaları değildir.
Tedavi kararı verilirken beden kitle indeksi, bel çevresi, diyabet, hipertansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması ve önceki kilo verme girişimleri değerlendirilir.
Bulantı, kusma, kabızlık, ishal, safra kesesi sorunları, sıvı kaybı ve kas kütlesi azalması gibi riskler açısından takip gerekebilir. Kullanılan diğer ilaçların dozları da kilo kaybına göre yeniden düzenlenebilir.
Sürdürülebilir kilo yönetimi
Obezite Takibi Nasıl Yapılır?
Tedavinin başarısı yalnızca verilen kilogramla değil, sağlık göstergelerindeki iyileşme ve verilen kilonun korunmasıyla değerlendirilir.
Kontrollerde kilo ve bel çevresinin yanında kan şekeri, tansiyon, kan yağları, karaciğer değerleri, uyku, fiziksel kapasite ve günlük yaşam kalitesi değerlendirilebilir.
Hızlı kilo kaybı sırasında kas dokusunun korunması, yeterli protein alınması ve fiziksel aktivitenin sürdürülmesi önemlidir. Gereğinden fazla kısıtlayıcı programlar beslenme yetersizliği ve kas kaybına neden olabilir.
Kilo verme hızı yavaşladığında tedavinin başarısız olduğu düşünülmemelidir. Vücudun uyum mekanizmaları, ilaç kullanımı, uyku ve beslenme düzeni yeniden değerlendirilerek plan güncellenebilir.
İleri obezite tedavileri
Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Ne Zaman Değerlendirilir?
Yaşam tarzı ve medikal tedaviyle yeterli sonuç alınamayan, obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları bulunan uygun hastalarda metabolik veya bariatrik cerrahi seçenekleri değerlendirilebilir.
Cerrahi kararı yalnızca kilo değerine göre verilmez. Hastanın genel sağlık durumu, ameliyat riski, beslenme alışkanlıkları, psikolojik hazırlığı ve uzun dönem takibe uyumu birlikte ele alınır.
Cerrahi sonrasında vitamin-mineral eksiklikleri, protein alımı, kas kaybı, kan şekeri ve kilo değişimi açısından düzenli dahiliye ve ilgili uzmanlık takibi gerekir.
Tedavi sırasında dikkat edilmesi gerekenler
Hangi Belirtilerde Gecikmeden Sağlık Kuruluşuna Başvurulmalıdır?
Şiddetli ve sürekli karın ağrısı, ciddi kusma veya bilinç değişikliğinde randevu beklemeyin.
Kilo verme tedavisi sırasında şiddetli karın ağrısı, durmayan kusma, belirgin sıvı kaybı, bayılma, bilinç değişikliği, göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya ağır alerjik reaksiyon belirtileri gelişirse acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Obezite Takibi ve Tedavisi Hakkında Merak Edilenler
Obezite bir hastalık mıdır?
Evet. Obezite; genetik, nörobiyolojik, çevresel, davranışsal ve sosyal faktörlerin etkileşimiyle gelişebilen kronik ve tekrarlayıcı bir hastalıktır.
Obezite tanısı yalnızca beden kitle indeksiyle mi konulur?
Beden kitle indeksi pratik bir tarama ölçümüdür; ancak tek başına yağ dağılımını, kas kütlesini ve obeziteye bağlı organ etkilenmesini göstermez. Bel çevresi ve sağlık riskleri de değerlendirilmelidir.
Kilo verememek irade eksikliği midir?
Hayır. İştah, tokluk, hormonlar, genetik yapı, uyku, stres, kullanılan ilaçlar ve çevresel koşullar kilo yönetimini etkileyebilir.
Obezite tedavisi için hangi bölüme gidilir?
Yetişkinlerde metabolik hastalıkların ve ilaç tedavilerinin değerlendirilmesi için iç hastalıkları uzmanına başvurulabilir. Gerektiğinde diyetisyen, endokrinoloji, psikiyatri, göğüs hastalıkları veya cerrahi birimlerle birlikte çalışılabilir.
Obezite ilaçları herkese verilir mi?
Hayır. İlaç kararı kişinin kilo düzeyi, bel çevresi, eşlik eden hastalıkları, önceki tedavileri ve ilaçların riskleri değerlendirilerek verilir.
Kilo verme iğneleri güvenli midir?
Uygun hastada, doğru doz ve düzenli hekim takibiyle kullanılabilir. Ancak her hasta için uygun değildir ve sindirim sistemi yakınmaları, sıvı kaybı, safra kesesi sorunları veya kas kaybı gibi riskler açısından izlenmelidir.
Obezite ilacı bırakılınca kilo geri alınır mı?
Obezite kronik bir hastalık olduğu için tedavi sonlandırıldığında iştah ve kilo düzenleme mekanizmaları yeniden değişebilir. İlaç bırakma ve kilo koruma planı doktorla birlikte yapılmalıdır.
İnsülin direnci kilo vermeyi engeller mi?
İnsülin direnci iştah, kan şekeri değişimleri ve metabolik risklerle ilişkili olabilir. Ancak uygun tedavi ve yaşam tarzı planıyla kilo yönetimi mümkündür.
Tiroid hastalığı kilo almaya neden olur mu?
Tiroid bezinin yavaş çalışması kilo artışı, halsizlik, üşüme ve kabızlığa katkıda bulunabilir. Ancak tüm kilo artışları tiroid hastalığından kaynaklanmaz.
Hızlı kilo vermek sağlıklı mıdır?
Çok hızlı ve kontrolsüz kilo kaybı kas kaybı, beslenme yetersizliği, safra taşı ve verilen kilonun yeniden alınması riskini artırabilir. Hedef ve hız kişiye göre belirlenmelidir.
Obezite tedavisi ne kadar sürer?
Obezite kronik ve tekrarlayıcı bir hastalık olduğu için takip süresi kişiye göre değişmekle birlikte uzun dönemli olabilir. Kilo verme sonrasında kilo koruma dönemi de tedavinin parçasıdır.
Kilo yönetimini geçici diyetlerle değil, bilimsel ve sürdürülebilir bir planla ele alın
İzmir Bornova’da obezite takibi, metabolik risk değerlendirmesi, sağlıklı kilo verme ve kişiye özel medikal tedavi için Uzm. Dr. Derya Güneş ile iletişime geçebilirsiniz.
