Gastroözofageal Reflü
Mide içeriğinin yemek borusuna kaçması göğüste yanma, ağza acı su gelmesi, öksürük ve ses kısıklığı oluşturabilir.
İç Hastalıkları ve Sindirim Sistemi Değerlendirmesi
Mide-Bağırsak Hastalıklarının Tanı, Tedavi ve Takibi
Mide yanması, reflü, hazımsızlık, şişkinlik, gaz, karın ağrısı, kabızlık ve ishal günlük yaşamı ciddi biçimde etkileyebilir. Benzer belirtiler basit ve geçici sindirim sorunlarının yanı sıra gastrit, ülser, irritabl bağırsak sendromu, çölyak hastalığı veya inflamatuvar bağırsak hastalıklarında da görülebilir. Uzm. Dr. Derya Güneş, sindirim sistemi yakınmalarını dahiliye yaklaşımıyla değerlendirerek gerekli tetkik, tedavi, takip ve uzmanlık yönlendirmesini planlar.
- Detaylı sindirim sistemi değerlendirmesi
- Belirtiye yönelik hedefli tetkikler
- Kişiye özel ilaç ve yaşam tarzı planı
- Gerekli durumlarda gastroenteroloji yönlendirmesi
Uzmanlık alanı
İç Hastalıkları ve Dahiliye
Hekim
Uzm. Dr. Derya Güneş
Yaklaşım
Nedene yönelik tanı, tedavi ve takip
Konum
Bornova, İzmir
Sindirim sisteminin kapsamı
Mide-Bağırsak Hastalıkları Nelerdir?
Sindirim sistemi; yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve makat bölgesinin yanı sıra karaciğer, safra kesesi ve pankreasla birlikte çalışan geniş bir organ sistemidir.
Bu sistemde gelişen hastalıklar ağrı, yanma, bulantı, şişkinlik, gaz, dışkılama bozukluğu, iştahsızlık, kilo kaybı veya kanama gibi farklı belirtiler oluşturabilir.
Bazı sindirim sorunları kısa süreli enfeksiyon veya beslenme değişikliğine bağlıyken bazı yakınmalar kronik hastalıklarla ilişkili olabilir. Bu nedenle şikâyetin süresi, tekrarlama şekli ve alarm bulguları önemlidir.
Aynı belirti farklı hastalıklarda görülebilir
Şişkinlik yalnızca gıda intoleransından, karın ağrısı yalnızca gastritten veya ishal yalnızca enfeksiyondan kaynaklanmaz. Tanı, belirti listesine değil klinik değerlendirmeye dayanmalıdır.
Sık görülen sindirim sistemi hastalıkları
Hangi Mide-Bağırsak Hastalıkları Değerlendirilir?
İlk değerlendirme sonucunda tedavisi dahiliye kapsamında yürütülebilecek durumlar belirlenir; endoskopi, kolonoskopi veya ileri işlem gerektiren hastalar ilgili uzmanlığa yönlendirilir.
Gastrit
Mide iç yüzeyinin iltihaplanması veya tahrişi üst karın ağrısı, yanma, bulantı ve erken doyma ile seyredebilir.
Peptik Ülser
Mide veya onikiparmak bağırsağında yara oluşması ağrı, kanama, kansızlık veya siyah dışkıya neden olabilir.
Helicobacter pylori Enfeksiyonu
Midede yerleşebilen bu bakteri gastrit ve ülserle ilişkili olabilir. Uygun test ve tedavi planı gerekir.
Fonksiyonel Dispepsi
Yapısal bir hastalık gösterilemediği hâlde üst karında ağrı, dolgunluk, erken doyma ve hazımsızlık görülebilir.
İrritabl Bağırsak Sendromu
Karın ağrısına kabızlık, ishal veya her ikisinin dönüşümlü olarak eşlik ettiği kronik bir bağırsak bozukluğudur.
Kronik Kabızlık
Sert dışkı, aşırı ıkınma, seyrek dışkılama ve tam boşalamama hissiyle seyredebilir.
Akut ve Kronik İshal
Enfeksiyon, ilaç, besin, emilim bozukluğu veya inflamatuvar hastalıklar nedeniyle gelişebilir.
Çölyak Hastalığı
Glutenle tetiklenen bağışıklık sistemi aracılı hastalık; ishal, şişkinlik, anemi ve kilo kaybına yol açabilir.
Laktoz İntoleransı
Süt şekeri sindirimindeki yetersizlik süt ürünlerinden sonra gaz, şişkinlik, ağrı ve ishal oluşturabilir.
İnflamatuvar Bağırsak Hastalıkları
Crohn hastalığı ve ülseratif kolit; uzun süren ishal, karın ağrısı, kanama ve kilo kaybıyla seyredebilir.
Divertiküler Hastalık
Kalın bağırsak duvarındaki kesecikler bazen ağrı, enfeksiyon, dışkılama değişikliği veya kanama oluşturabilir.
Sindirim sistemi belirtileri
Hangi Şikâyetlerde Dahiliye Muayenesi Yapılmalıdır?
Tekrarlayan, uzun süren veya günlük yaşamı etkileyen sindirim sistemi yakınmalarının nedeni değerlendirilmelidir.
✓
Mide yanması ve ekşime
Yemek sonrası veya yatınca artan göğüs arkasında
yanma ve ağza acı su gelmesi.
✓
Hazımsızlık ve erken doyma
Az miktarda yemekle dolgunluk, üst karında baskı
veya rahatsızlık hissi.
✓
Şişkinlik ve gaz
Besin, bağırsak hareketleri veya fonksiyonel
hastalıklarla ilişkili olabilir.
✓
Karın ağrısı ve kramp
Ağrının yeri, süresi, yemek ve dışkılamayla ilişkisi
değerlendirilir.
✓
Bulantı ve kusma
Enfeksiyon, gastrit, ilaç, safra veya tıkanıklık
gibi farklı nedenlerle gelişebilir.
✓
Kabızlık
Sert dışkı, seyrek dışkılama, ıkınma ve tam
boşalamama hissi.
✓
İshal
Sık ve sulu dışkılama akut ya da kronik nedenlerle
ilişkili olabilir.
✓
Dışkıda kan veya mukus
Hemoroidden inflamatuvar bağırsak hastalığına kadar
farklı nedenlerle görülebilir.
✓
Yutma güçlüğü
Besinin takılması, ağrılı yutma veya ilerleyici
güçlük ileri inceleme gerektirir.
✓
Açıklanamayan kilo kaybı
İştahsızlık, emilim bozukluğu veya organik
hastalıklarla ilişkili olabilir.
Kanlı kusma, siyah dışkı veya şiddetli karın ağrısında randevu beklemeyin.
Kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma, siyah katranımsı dışkı, kontrol edilemeyen kanama, sertleşen karın, sürekli kusma, gaz-dışkı çıkaramama, bayılma veya bilinç değişikliği acil değerlendirme gerektirir.
Adım adım klinik değerlendirme
Mide-Bağırsak Hastalıklarının Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı süreci, yakınmaların özelliklerinin belirlenmesi ve alarm bulgularının araştırılmasıyla başlar.
Belirtilerin ayrıntılı sorgulanması
Ağrının yeri, süresi, besinlerle ve dışkılamayla ilişkisi değerlendirilir.
Sağlık ve aile öyküsünün alınması
Geçmiş hastalıklar, ameliyatlar, ailede kanser, çölyak ve bağırsak hastalığı sorgulanır.
İlaç ve beslenme değerlendirmesi
Ağrı kesiciler, antibiyotikler, metformin, takviyeler ve beslenme alışkanlıkları incelenir.
Fizik muayene
Karın muayenesi, hassasiyet, şişkinlik, bağırsak sesleri ve sistemik bulgular değerlendirilir.
Hedefli tetkiklerin planlanması
Kan, dışkı, nefes testi, ultrasonografi veya diğer görüntülemeler klinik ihtiyaca göre seçilir.
Endoskopi veya kolonoskopi yönlendirmesi
Alarm belirtileri veya organik hastalık şüphesi varsa gastroenteroloji değerlendirmesi planlanır.
Laboratuvar ve ileri incelemeler
Hangi Tetkikler İstenebilir?
Her hastaya aynı test paketi uygulanmaz. Tetkikler şikâyetin türüne, süresine ve muayene bulgularına göre belirlenir.
Temel Laboratuvar İncelemeleri
Enfeksiyon, kansızlık, inflamasyon, organ fonksiyonları ve emilim bozukluğu araştırılabilir.
- Tam kan sayımı
- Demir ve ferritin
- B12 vitamini ve folat
- CRP ve sedimantasyon
- Karaciğer fonksiyon testleri
- Böbrek fonksiyon testleri
- Elektrolitler
- Çölyak hastalığı testleri
- Amilaz ve lipaz
- Tiroid fonksiyon testleri
Dışkı ve İleri İncelemeler
İshal, kanama, inflamasyon veya emilim sorunu bulunan kişilerde ek testler planlanabilir.
- Dışkıda gizli kan
- Dışkı kültürü ve parazit incelemesi
- Fekal kalprotektin
- Helicobacter pylori testleri
- Laktoz veya fruktoz nefes testi
- Karın ultrasonografisi
- Bilgisayarlı tomografi
- Üst gastrointestinal endoskopi
- Kolonoskopi
- Gerekli biyopsi incelemeleri
Endoskopi ve kolonoskopi her hastada ilk adım değildir.
İşlem kararı yaş, alarm belirtileri, aile öyküsü, kansızlık, kanama, kilo kaybı ve önceki tetkiklere göre verilir. Gereksiz işlemden kaçınmak kadar gerekli işlemi geciktirmemek de önemlidir.
Nedene yönelik kişiselleştirilmiş tedavi
Mide-Bağırsak Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi şikâyetin adı üzerinden değil, doğrulanan veya kuvvetle düşünülen nedene göre planlanır.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Öğün saatleri, porsiyonlar, yemek sonrası yatma, fiziksel aktivite, uyku ve stres düzeni ele alınır.
Beslenme Planı
Genel yasak listeleri yerine hastalığa, belirtiye ve kişinin toleransına uygun düzenleme yapılır.
Asit Baskılayıcı Tedaviler
Reflü, gastrit ve ülser gibi uygun durumlarda mide asidini azaltan ilaçlar planlanabilir.
H. pylori Tedavisi
Enfeksiyon doğrulandığında uygun antibiyotik ve asit baskılayıcı kombinasyonu uygulanabilir.
Bağırsak Düzenleyici Tedaviler
Kabızlık, ishal ve irritabl bağırsak belirtilerine göre farklı ilaç seçenekleri değerlendirilebilir.
Eksikliklerin Tedavisi
Demir, B12, folat ve diğer besin eksiklikleri nedeni araştırılarak uygun şekilde tedavi edilir.
Enfeksiyon Tedavisi
Her ishalde antibiyotik kullanılmaz. Etkene ve klinik duruma göre tedavi planlanır.
Stres ve Beyin-Bağırsak Yaklaşımı
Fonksiyonel bağırsak hastalıklarında stres yönetimi ve gerekli psikolojik destek tedaviye eklenebilir.
Uzmanlık ve İşlem Yönlendirmesi
İleri endoskopik işlem, biyopsi, cerrahi veya özel tedavi gereken hastalar ilgili birimlere yönlendirilir.
Mide yanması ve asit kaçağı
Reflü ve Mide Yanması Nasıl Değerlendirilir?
Reflüde mide içeriği yemek borusuna geri kaçar. Göğüste yanma, ağza acı su gelmesi, boğazda rahatsızlık, öksürük veya ses kısıklığı görülebilir.
Yakınmaların yemeklerle, kilo, sigara, alkol, geç saatte yeme ve kullanılan ilaçlarla ilişkisi değerlendirilir. Tedavi yaşam tarzı ve ilaç seçeneklerini içerebilir.
Yutma güçlüğü, kansızlık, kilo kaybı, tekrarlayan kusma veya kanama varsa yalnızca reflü ilacı kullanmak yerine ileri inceleme planlanmalıdır.
Beyin-bağırsak etkileşimi
İrritabl Bağırsak Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
İrritabl bağırsak sendromunda tekrarlayan karın ağrısı, kabızlık, ishal veya her ikisinin dönüşümlü görülmesi mümkündür. Şişkinlik ve tam boşalamama hissi de eşlik edebilir.
Tanı koymadan önce alarm bulguları ve benzer belirti oluşturan hastalıklar değerlendirilir. Tedavi IBS’nin kabızlık, ishal veya karma tipine göre değişir.
Beslenme düzenlemeleri, lif türünün seçimi, uygun ilaçlar, fiziksel aktivite, uyku ve stres yönetimi kişiye göre planlanabilir.
İleri inceleme gerektiren bulgular
Hangi Belirtiler Alarm Bulgusu Kabul Edilir?
Üst Sindirim Sistemi Alarm Bulguları
- Yutma güçlüğü veya ağrılı yutma
- Kanlı ya da kahve telvesi görünümünde kusma
- Tekrarlayan veya sürekli kusma
- İştahsızlık ve açıklanamayan kilo kaybı
- Demir eksikliği anemisi
- Siyah katranımsı dışkı
- İlerleyici üst karın ağrısı
- Ailede mide-yemek borusu kanseri öyküsü
Alt Sindirim Sistemi Alarm Bulguları
- Dışkıda tekrarlayan kan
- Gece uykudan uyandıran ishal
- Uzun süren ateş
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Yeni başlayan dışkılama değişikliği
- Demir eksikliği veya kansızlık
- Ailede bağırsak kanseri veya inflamatuvar hastalık
- Şiddetli ve sürekli karın ağrısı
Dahiliye değerlendirmesi
Kimler Muayene Olmalıdır?
Tekrarlayan veya uzun süren sindirim yakınmalarında yalnızca belirtileri geçici olarak bastırmak yerine neden değerlendirilmelidir.
- Sık mide yanması ve reflüsü olanlar
- Uzun süren şişkinlik ve gaz yaşayanlar
- Tekrarlayan karın ağrısı bulunanlar
- Kronik kabızlık veya ishal yaşayanlar
- Dışkılama düzeni yeni değişenler
- Demir eksikliği tekrarlayanlar
- Besinlerle ilişkili yakınmaları olanlar
- Uzun süre mide ilacı kullananlar
- Ailede mide-bağırsak hastalığı bulunanlar
- Önceki tedavilere rağmen düzelmeyenler
Sık sorulan sorular
Mide-Bağırsak Hastalıkları Hakkında Merak Edilenler
Mide-bağırsak hastalıkları nelerdir?
Reflü, gastrit, ülser, H. pylori enfeksiyonu, irritabl bağırsak sendromu, kabızlık, ishal, çölyak ve inflamatuvar bağırsak hastalıkları sık görülen sindirim sistemi hastalıkları arasındadır.
Mide-bağırsak hastalıkları için hangi bölüme gidilir?
Yetişkinlerde ilk değerlendirme İç Hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir. Endoskopi, kolonoskopi veya ileri tedavi gereken durumlarda gastroenterolojiye yönlendirme yapılır.
Sürekli mide yanması neden olur?
Reflü, gastrit, ülser, kullanılan ilaçlar, beslenme alışkanlıkları, sigara, alkol ve fazla kilo mide yanmasına katkıda bulunabilir.
Gastrit ile reflü aynı hastalık mıdır?
Hayır. Gastrit mide iç yüzeyindeki iltihaplanmayı, reflü ise mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını ifade eder. Aynı kişide birlikte bulunabilirler.
Şişkinlik hangi hastalıklardan kaynaklanabilir?
Beslenme alışkanlıkları, kabızlık, irritabl bağırsak sendromu, laktoz intoleransı, çölyak ve farklı sindirim sistemi hastalıkları şişkinliğe neden olabilir.
Karın ağrısında ne zaman doktora gidilmelidir?
Ağrı uzun sürüyorsa, tekrarlıyorsa, şiddetleniyorsa veya ateş, kusma, kilo kaybı, kanama ve dışkılama değişikliği eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Her mide şikâyetinde endoskopi gerekir mi?
Hayır. Endoskopi kararı yaş, alarm belirtileri, aile öyküsü, tedavi yanıtı ve muayene bulgularına göre verilir.
H. pylori nasıl teşhis edilir?
Üre nefes testi, dışkıda antijen testi veya endoskopi sırasında alınan biyopsilerle değerlendirilebilir. Test seçimi klinik duruma göre yapılır.
İrritabl bağırsak sendromu tehlikeli midir?
IBS bağırsakta kanserleşme yapan bir hastalık değildir; ancak benzer belirti oluşturan organik hastalıklar dışlandıktan sonra tanı konulmalıdır.
Uzun süren ishal neden önemlidir?
Kronik ishal enfeksiyon, ilaç, çölyak, emilim bozukluğu, tiroid veya inflamatuvar bağırsak hastalıklarıyla ilişkili olabilir.
Mide ilaçları uzun süre kullanılabilir mi?
Bazı hastalıklarda uzun süreli kullanım gerekebilir; ancak gereklilik, doz, olası yan etkiler ve ilacı bırakma planı doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Hangi belirtiler acildir?
Kanlı kusma, siyah dışkı, şiddetli karın ağrısı, sürekli kusma, bayılma, bilinç değişikliği veya gaz ve dışkı çıkaramama acil değerlendirme gerektirebilir.
Tekrarlayan mide ve bağırsak şikâyetlerinin gerçek nedenini değerlendirin
İzmir Bornova’da reflü, gastrit, şişkinlik, gaz, karın ağrısı, kabızlık, ishal ve diğer sindirim sistemi yakınmalarının değerlendirilmesi için Uzm. Dr. Derya Güneş ile iletişime geçebilirsiniz.
