Osteoartrit ve Kireçlenme
Eklem kıkırdağındaki yapısal değişikliklerle ilişkilidir. Ağrı çoğunlukla hareket ve yüklenmeyle artabilir; istirahatle azalabilir.
İç Hastalıkları ve Romatolojik Değerlendirme
Eklem Ağrıları ve Romatolojik Hastalıkların Değerlendirilmesi
Eklem ağrısı; zorlanma, kireçlenme, enfeksiyon, metabolik sorunlar veya bağışıklık sistemini ilgilendiren romatolojik hastalıklardan kaynaklanabilir. Ağrının süresi, hangi eklemleri etkilediği, sabah tutukluğu, şişlik ve eşlik eden sistemik belirtiler olası nedenin belirlenmesinde önemlidir. Uzm. Dr. Derya Güneş, eklem yakınmalarını genel sağlık durumu, kronik hastalıklar ve laboratuvar bulgularıyla birlikte değerlendirerek gerekli tetkik, takip ve uzman yönlendirme planını oluşturur.
- Detaylı eklem ve sistem muayenesi
- İnflamatuvar ve mekanik ağrı ayrımı
- Kişiye özel laboratuvar planlaması
- Gerekli durumlarda romatolojiye yönlendirme
Uzmanlık alanı
İç Hastalıkları ve Dahiliye
Hekim
Uzm. Dr. Derya Güneş
Yaklaşım
Nedene yönelik muayene ve tetkik planı
Konum
Bornova, İzmir
Kas-iskelet sistemi yakınmalarının değerlendirilmesi
Eklem Ağrısı Nedir?
Eklem ağrısı; eklemin kendisinden, çevresindeki kas, tendon, bağ veya yumuşak dokulardan kaynaklanabilen bir yakınmadır. Ağrı tek bir eklemde sınırlı olabileceği gibi birden fazla eklemi aynı anda etkileyebilir.
Kısa süreli eklem ağrıları yoğun egzersiz, travma, tekrarlayıcı hareket veya geçici enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Uzun süren, tekrarlayan ya da eklemde şişlik ve hareket kısıtlılığıyla birlikte seyreden ağrılarda daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.
Eklem ağrısının mekanik veya inflamatuvar özellik taşıması tanı sürecini yönlendirir. Ağrının hareketle artması, istirahatte azalması, sabah tutukluğunun süresi ve eklemde iltihap bulgularının bulunup bulunmaması birlikte incelenir.
Her eklem ağrısı romatizma değildir
Eklem ağrısı; kireçlenme, kas ve tendon sorunları, vitamin eksiklikleri, tiroid bozuklukları, enfeksiyonlar, ilaçlar ve metabolik hastalıklar nedeniyle de gelişebilir. Tanı yalnızca ağrının bulunduğu bölgeye göre konulmaz.
Eklem ağrısının olası nedenleri
Eklem Ağrıları Neden Olur?
Eklem ağrısı tek başına bir hastalık değildir. Mekanik zorlanmalardan sistemik romatolojik hastalıklara kadar birçok farklı durum eklem yakınmalarına yol açabilir.
Romatoid Artrit
Bağışıklık sisteminin eklem dokularını etkilediği inflamatuvar bir hastalıktır. El ve ayaklardaki küçük eklemlerde simetrik ağrı, şişlik ve tutukluk görülebilir.
Gut Hastalığı
Ürik asit kristallerinin eklemde birikmesiyle ani başlayan, şiddetli, kızarık ve sıcak eklem ağrısı gelişebilir.
Enfeksiyona Bağlı Artrit
Bazı enfeksiyonlar doğrudan eklemi etkileyebilir veya enfeksiyon sonrasında reaktif eklem yakınmalarına neden olabilir.
Bağ Dokusu Hastalıkları
Lupus, Sjögren sendromu ve benzeri otoimmün hastalıklar eklem ağrısının yanında cilt, göz, ağız veya iç organlarla ilişkili belirtiler oluşturabilir.
Omurga Romatizmaları
Özellikle genç yaşta başlayan, istirahatle artıp hareketle hafifleyen bel ve kalça ağrıları inflamatuvar omurga hastalıkları açısından değerlendirilebilir.
Psöriyatik Artrit
Sedef hastalığıyla ilişkili olarak el, ayak, diz, omurga veya tendonların kemiğe yapışma bölgelerinde ağrı ve şişlik gelişebilir.
Kas ve Tendon Sorunları
Tendinit, bursit, kas zorlanması ve tekrarlayıcı hareketler eklem çevresinde ağrı oluşturabilir.
Metabolik ve Hormonal Nedenler
Tiroid hastalıkları, D vitamini eksikliği, mineral bozuklukları ve bazı metabolik sorunlar yaygın kas ve eklem ağrılarıyla ilişkili olabilir.
Ağrının karakterinin değerlendirilmesi
Mekanik ve İnflamatuvar Eklem Ağrısı Arasındaki Fark
Ağrının hangi durumlarda arttığı ve ne kadar süre devam ettiği olası nedenin belirlenmesinde önemli bilgiler sağlar.
Mekanik Eklem Ağrısı
Eklem veya çevre dokuların yüklenmesi ve yapısal değişiklikleriyle ilişkili olabilir.
- Hareket ve yüklenmeyle artabilir
- Dinlenmeyle hafifleyebilir
- Sabah tutukluğu daha kısa sürebilir
- Gün sonunda belirginleşebilir
- Belirli hareketlerle tetiklenebilir
- Travma veya aşırı kullanım öyküsü bulunabilir
İnflamatuvar Eklem Ağrısı
Bağışıklık sisteminin veya inflamatuvar süreçlerin eklem dokularını etkilemesiyle ilişkili olabilir.
- İstirahatte ve gece devam edebilir
- Hareketle kısmen hafifleyebilir
- Sabah tutukluğu uzun sürebilir
- Eklemde şişlik ve sıcaklık görülebilir
- Birden fazla eklem etkilenebilir
- Halsizlik ve ateş eşlik edebilir
Romatolojik hastalık düşündürebilen bulgular
Hangi Belirtilerde Dahiliye Değerlendirmesi Yapılmalıdır?
Tekrarlayan, uzun süren veya sistemik belirtilerle birlikte görülen eklem ağrılarının değerlendirilmesi ertelenmemelidir.
✓
Uzun süren sabah tutukluğu
Uyandıktan sonra eklemleri hareket ettirmekte
zorlanma ve tutukluğun uzun sürmesi.
✓
Eklemde şişlik ve sıcaklık
Eklemin görünür biçimde şişmesi, hassas veya sıcak
hissedilmesi.
✓
Birden fazla eklemde ağrı
El, ayak, diz veya diğer eklemlerin birlikte
etkilenmesi.
✓
Simetrik eklem tutulumu
Vücudun sağ ve sol tarafındaki benzer eklemlerde
yakınma olması.
✓
Gece veya istirahatte ağrı
Dinlenmekle geçmeyen ya da gece uykudan uyandıran
ağrı.
✓
Açıklanamayan halsizlik ve ateş
Eklem yakınmalarına enerji kaybı, iştahsızlık veya
ateşin eşlik etmesi.
✓
Cilt döküntüsü veya sedef
Eklem ağrısıyla birlikte ciltte kızarıklık,
pullanma veya ışığa duyarlı döküntü.
✓
Ağız ve göz kuruluğu
Sürekli ağız kuruluğu, gözlerde yanma ve kumlanma
hissi.
✓
Ağız yaraları
Sık tekrarlayan veya farklı sistemik belirtilerle
birlikte görülen ağız içi yaralar.
✓
Soğukta parmaklarda renk değişikliği
Parmakların beyaz, mor veya kırmızı renge dönmesi
ve uyuşma gelişmesi.
Ani gelişen sıcak, kızarık ve çok ağrılı eklem acil değerlendirme gerektirebilir.
Özellikle ateşle birlikte tek bir eklemde hızla gelişen şiddetli ağrı, kızarıklık, sıcaklık ve hareket kısıtlılığı eklem enfeksiyonu gibi acil bir durumla ilişkili olabilir. Poliklinik randevusu beklenmeden acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır.
Adım adım klinik değerlendirme
Eklem Ağrısı Muayenesi Nasıl Yapılır?
Muayene sürecinde ağrının kaynağı, inflamasyon bulguları ve sistemik hastalık ihtimali birlikte değerlendirilir.
Ağrının özelliklerinin belirlenmesi
Ağrının başlangıç zamanı, süresi, şiddeti, hareket ve istirahatle ilişkisi ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Etkilenen eklemlerin incelenmesi
Ağrının tek veya birden fazla eklemi etkileyip etkilemediği ve dağılımın simetrik olup olmadığı belirlenir.
Eklem ve kas-iskelet sistemi muayenesi
Şişlik, sıcaklık, hassasiyet, hareket açıklığı, kas gücü ve eklem çevresindeki yapılar değerlendirilir.
Sistemik belirtilerin araştırılması
Cilt, göz, ağız, akciğer, böbrek, sindirim sistemi ve damarlarla ilişkili belirtiler sorgulanır.
Laboratuvar ve görüntüleme planlaması
Klinik bulgular doğrultusunda kan testleri, röntgen, ultrason veya diğer görüntüleme yöntemleri planlanabilir.
Tedavi, takip veya yönlendirme
Olası nedene göre semptom kontrolü, altta yatan hastalığın tedavisi, kontrol muayenesi veya romatoloji uzmanına yönlendirme planlanır.
Laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri
Romatolojik Hastalıklarda Hangi Tetkikler İstenebilir?
Romatizma için herkese uygulanabilecek tek bir kan testi bulunmaz. Tetkikler, muayene bulguları ve düşünülen hastalığa göre seçilir.
Kan ve İdrar Tetkikleri
İnflamasyon düzeyi, kan hücreleri, organ fonksiyonları ve belirli otoimmün hastalıklarla ilişkili antikorlar değerlendirilebilir.
- Tam kan sayımı
- CRP ve sedimantasyon
- Karaciğer ve böbrek fonksiyonları
- Ürik asit
- Romatoid faktör
- Anti-CCP antikoru
- Klinik gereksinime göre ANA ve alt testleri
- Kas enzimleri
- Tam idrar tahlili
- Gerekli enfeksiyon testleri
Görüntüleme ve Eklem İncelemesi
Eklem yapısı, inflamasyon, sıvı birikimi ve çevre dokuların durumu farklı görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilebilir.
- Direkt eklem grafisi
- Kas-iskelet ultrasonografisi
- Manyetik rezonans görüntüleme
- Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi
- Eklem sıvısı incelemesi
- Kristal araştırması
- Mikrobiyolojik kültür
- Kemik yoğunluğu ölçümü
Pozitif romatizma testi tek başına hastalık tanısı koydurmaz.
Romatoid faktör, ANA veya diğer otoantikorlar bazı sağlıklı kişilerde ya da farklı sağlık sorunlarında pozitif bulunabilir. Benzer şekilde testlerin negatif olması bazı romatolojik hastalıkları tamamen dışlamaz. Sonuçlar mutlaka klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.
Nedene yönelik kişisel yaklaşım
Eklem Ağrıları Nasıl Tedavi Edilir?
Eklem ağrısının tedavisi, ağrının altında yatan nedene göre planlanır. Mekanik zorlanma, kireçlenme, inflamatuvar romatizma, gut veya enfeksiyon için aynı tedavinin kullanılması uygun değildir.
Tedavi planında ağrının kontrolü, eklem fonksiyonunun korunması, altta yatan hastalığın yönetilmesi ve ilerleyici eklem hasarının önlenmesi hedeflenebilir.
İlaç tedavisi hastanın yaşı, mide, böbrek, karaciğer ve kalp-damar sağlığı ile kullandığı diğer ilaçlar dikkate alınarak planlanmalıdır. Kontrolsüz ağrı kesici kullanımı bazı hastalarda ciddi yan etkilere yol açabilir.
İnflamatuvar romatolojik hastalık düşünülen kişilerde hastalığın seyrini etkileyen özel tedaviler için romatoloji uzmanı değerlendirmesi gerekebilir.
İleri uzmanlık değerlendirmesi
Hangi Durumlarda Romatoloji Uzmanına Yönlendirme Gerekebilir?
İnflamatuvar veya sistemik romatolojik hastalık şüphesinde erken uzman değerlendirmesi kalıcı eklem hasarı riskinin azaltılması açısından önem taşıyabilir.
- Birden fazla eklemde kalıcı şişlik bulunması
- Uzun süren belirgin sabah tutukluğu
- El ve ayak eklemlerinin simetrik etkilenmesi
- İstirahatte artan inflamatuvar bel ağrısı
- Eklem ağrısıyla birlikte sedef hastalığı bulunması
- Tekrarlayan göz iltihabı veya görme yakınmaları
- Ağız yarası, döküntü ve ışığa duyarlılık
- Raynaud belirtileri ve damar yakınmaları
- Kas güçsüzlüğü ve kas enzimlerinde yükseklik
- Organ tutulumunu düşündüren sistemik bulgular
- Tetkiklerde otoimmün hastalık şüphesi oluşması
- Başlanan tedaviye rağmen yakınmaların ilerlemesi
Eklem sağlığını destekleyen alışkanlıklar
Eklem Ağrılarında Günlük Yaşam Nasıl Düzenlenmelidir?
Eklem ağrısı yaşayan kişilerin tamamen hareketsiz kalması kas gücünün ve eklem hareketliliğinin azalmasına neden olabilir. Bununla birlikte aktif inflamasyon, travma veya akut ağrı dönemlerinde egzersiz biçimi ve yoğunluğu kişiye göre düzenlenmelidir.
Sağlıklı vücut ağırlığının korunması özellikle diz, kalça ve ayak bileği gibi yük taşıyan eklemler üzerindeki mekanik yükün azaltılmasına yardımcı olabilir.
Uyku düzeni, stres yönetimi, dengeli beslenme ve sigara kullanımının bırakılması genel sağlık ve inflamasyon yönetiminin önemli parçalarıdır.
Sık sorulan sorular
Eklem Ağrıları ve Romatolojik Hastalıklar Hakkında Merak Edilenler
Eklem ağrısı neden olur?
Eklem ağrısı; zorlanma, travma, kireçlenme, inflamatuvar romatizma, enfeksiyon, gut, kas ve tendon sorunları, tiroid bozuklukları veya vitamin eksiklikleri gibi birçok nedenle gelişebilir.
Her eklem ağrısı romatizma belirtisi midir?
Hayır. Eklem ağrılarının önemli bir kısmı mekanik zorlanma, kas-tendon sorunları veya kireçlenmeyle ilişkili olabilir. Uzun süren sabah tutukluğu, şişlik ve sistemik belirtiler romatolojik hastalık ihtimalini artırabilir.
İltihaplı romatizma belirtileri nelerdir?
Eklemde şişlik, sıcaklık ve hassasiyet, uzun süren sabah tutukluğu, istirahatte devam eden ağrı, birden fazla eklemin etkilenmesi, halsizlik ve zaman zaman ateş görülebilir.
Sabah tutukluğu neden önemlidir?
Sabah tutukluğunun süresi ağrının mekanik veya inflamatuvar özellik taşıması hakkında bilgi verebilir. Uzun süren ve hareketle açılan tutukluk inflamatuvar hastalıklar açısından değerlendirilir.
Romatizma için hangi kan testleri yapılır?
Klinik duruma göre CRP, sedimantasyon, romatoid faktör, anti-CCP, ANA, ürik asit ve farklı organ fonksiyon testleri istenebilir. Her hastada aynı testlerin yapılması gerekmez.
Romatoid faktör pozitifliği romatoid artrit anlamına gelir mi?
Hayır. Romatoid faktör farklı hastalıklarda ve bazı sağlıklı kişilerde pozitif bulunabilir. Tanı; belirtiler, eklem muayenesi, diğer kan testleri ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte konulur.
Romatizma testleri normal olduğu hâlde hastalık olabilir mi?
Evet. Bazı romatolojik hastalıklarda kan testleri normal veya negatif olabilir. Klinik muayene tanı sürecinin temel parçalarından biridir.
Eklem ağrısı için hangi bölüme gidilir?
Yetişkinlerde ilk değerlendirme iç hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir. Bulgulara göre romatoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon, ortopedi veya farklı uzmanlıklara yönlendirme yapılabilir.
Eklem ağrısına sıcak mı soğuk mu uygulanmalıdır?
Uygulama ağrının nedenine göre değişir. Akut şişlik ve travmada soğuk, bazı kronik kas ve eklem yakınmalarında sıcak rahatlama sağlayabilir. Belirgin şişlik, kızarıklık veya tanısı konmamış ağrıda hekime danışılmalıdır.
Eklem ağrısı için sürekli ağrı kesici kullanılabilir mi?
Ağrı kesici ve antiinflamatuvar ilaçların uzun süre kontrolsüz kullanılması mide, böbrek, karaciğer, tansiyon ve kalp-damar sistemi üzerinde yan etkilere neden olabilir. Kullanım hekim değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
Uzun süren eklem ağrısı ve sabah tutukluğunu ertelemeyin
İzmir Bornova’da eklem ağrıları, eklem şişliği, inflamatuvar romatizma belirtileri ve romatolojik hastalıkların ilk değerlendirmesi için Uzm. Dr. Derya Güneş ile iletişime geçebilirsiniz.
